Nee, dank je!

Gedrag veranderen. Dat doe je toch even? Of toch niet?
Stel, je bent op dieet. Omdat JIJ dat wilt. Jij wilt een specifiek doel bereiken.
Lekker in je vel zitten, dat ene jurkje of broek passen of omdat het eigenlijk moet.
Om gezondheidsredenen. Het gaat goed. Eigenlijk wel heel goed eigenlijk.
Je bent super trots op jezelf.
groepsdruk
Maar dan. Een borrel. Een verjaardag. Een etentje. Help, wat nu? Vastberaden ga je er naar toe.
Jij bent op dieet. En je gaat het hier volhouden. Gewoon omdat jij dat wilt.
Maar dan begint het gezeur. Een andere term is er niet voor toch? Ach, voor deze ene keer?
Ik heb het speciaal voor jou gehaald! Dat vind jij altijd zo lekker! “Doe niet zo ongezellig”!
Veel van onze gesprekken in de spreekkamer gaan over dit fenomeen.
Feestjes en andere gezellige aangelegenheden. Wat is er vervelender dan telkens weer onderuit te worden gehaald? Dat je ongezellig bent?
Het zou toch zo fijn zijn wanneer je eens een compliment krijgt. Goh, wat goed van je! Je ziet er goed uit! Wat kan ik voor je neerzetten wat je wel wilt eten?
Echt het zou fijn zijn als we wat meer respect voor elkaar hebben. Nee is nee. Hoe duidelijk moet je zijn. Op het gebied van eten en drinken is dit wel heel lastig blijkt in de praktijk.

Stel, je bent aan het trainen voor een halve marathon. Iedereen om je heen zal dit fantastisch vinden. Ze vinden het geweldig dat je dit doet. Wel een afstand maar toch, petje af!
Hé, wat is het verschil?

Sociale druk is een lastig ding blijkt. Je hebt zoiets als niet anders willen zijn dan anderen. Je wilt niet buiten de groep vallen. Je wilt niet weer alle aandacht op jou gericht.
Ach, dan val je 20 kilo af maar straks heb je het er allemaal weer bij. Ja, wanneer je niet sterk in je schoenen staat wordt dit een hele uitdaging.
Hoeveel feestjes en bijzonderheden heb jij in een week? Iedere week wel minstens 1 denk ik zo. Wanneer je op gewicht bent dan is het nog tot daar aan toe.
Dan kun je jezelf wel wat permitteren. Maar wanneer je aan het afvallen bent dan is dat niet handig nog.

Telkens weer neem je jezelf voor dat het vanaf NU wel zal lukken. En telkens weer raak je teleurgesteld omdat het weer niet gelukt is. Lastig of niet. En heel frustrerend ook.
Op een gegeven moment ben je het zo zat dat je het wel goed vindt. Laat maar. Toch baal je. Wat maakt dat het niet lukt? En wat is er voor nodig om het wel te laten slagen?

Er zijn een aantal zaken die een rol spelen. We noemen hier de omgevingsfactoren zoals groepsdruk. Maar denk ook aan emotie eten of stress eten of andere redenen.

Wat is groepsdruk? [bron: wikipedia]
Groepsdruk of sociale druk is de druk die een peergroup uitoefent op een bepaald persoon of kleinere groep om diens gedrag te veranderen zodat het overeenkomt met het gedrag van die peergroup.
Dit kan zowel in positieve als in negatieve zin gebeuren en kan te maken hebben met opvattingen over bepaalde onderwerpen, voorkeuren voor muziek en kleding of de kijk op het leven.
Een peergroup is een groep mensen uit de samenleving, die een vergelijkbare leeftijd, status, belang of belangstelling hebben en gemeenschappelijke gedragscodes.
Een peergroup wordt ook wel de 'vriendengroep' of 'vriendenkring' genoemd.

Maar goed. Je maakt deel uit van je familie, vrienden, vereniging of wat dan ook. Daar kom je niet onderuit.
De mens is een sociaal wezen. Maar hoe zit dat dan met gedragsverandering? Wat maakt dat iemand wel of niet dit succesvol doet?
Waarom kan de een wel in een keer stoppen met roken bijvoorbeeld en de ander niet? Hier volgt een model van gedragsverandering die kan verduidelijken waarom het wel of niet lukt.
Het hangt er namelijk ook van af in welke fase een persoon zich bevindt om gevoelig te zijn voor ander gedrag.

De 5 fasen van gedragsverandering 5fasen gedrag
[bron: http://patrickschriel.nl/2015/01/28/de-5-fasen-van-gedragsverandering/]

Gedragsverandering gaan meestal nooit ineens maar vaak stap voor stap. In dit veranderingsproces zijn 5 stappen of fasen te identificeren die nodig zijn, en doorlopen moeten worden, om gedrag of gewoontes te veranderen.

Dit “Transtheoretical Model of Change” (Prochaska), ook wel het “Stages of Change” model genoemd, is breed toepasbaar en uitstekend te gebruiken daar waar een gedragsverandering nodig is.
Het kan worden toegepast bij personen, maar ook binnen teams en organisaties.

Motivatie is een voorwaarde voor verandering
Veranderingen zijn pas duurzaam als iemand ook echt en voldoende gemotiveerd is om te veranderen. M.a.w. men moet het zelf écht willen.
Dit heet intrinsieke motivatie. Extrinsieke motivatie, motivatie van buitenaf, werkt vaak maar van korte duur.

Fase 1 – Ontkenning (pre-contemplation)
Dit is de fase waarin iemand zich niet bewust is van het feit dat hij misschien wel een probleem heeft of veroorzaakt.
Hij zal het ontkennen, de noodzaak nog niet inzien, of de oorzaak van het probleem voornamelijk buiten zichzelf zal zoeken.
Hij wil (nog) niet veranderen. Anderen zien dit vaak wel maar de persoon in kwestie zal zijn eigen probleemgedrag in eerste instantie ontkennen.

* “Er is niets aan de hand”, “Ik kan er niets aan doen” of “Ik ben niet verantwoordelijk”.
* Er is veel weerstand om te veranderen.
* Het is niet waarschijnlijk dat iemand uit zichzelf in de komende 6 maanden zijn gedrag zal veranderen, tenzij er een plotseling inzicht of een dringende noodzaak is.
Denk bij deze fase aan een zwarte drinker die zal beweren dat hij niet verslaafd is en kan stoppen wanneer hij wil.
Of de perfectionist die niet in wil zien dat zijn werkstress mede veroorzaakt wordt door zijn eigen controledwang en perfectionisme.

Fase 2 – Erkenning (contemplation)
In deze fase is iemand zich bewust dat hij misschien wel een probleem heeft en hier zelf verantwoordelijk voor is.
Hij wil wel veranderen maar weet alleen nog niet hoe, of denkt niet bij machte te zijn om dit te kunnen.

* “Er is wat aan de hand en ik ben mede verantwoordelijk.”
* Men heeft een begin gemaakt verantwoordelijkheid te nemen over het eigen gedrag maar staat nog sceptisch tegenover het eigen kunnen om te veranderen.
* Dit is de fase waarin men vaak hulp gaat zoeken.
* Een gedragsverandering binnen 6 maanden is mogelijk.

Fase 3 – Verkenning (preparation)
In deze verkennende fase maakt iemand plannen om daadwerkelijk iets aan zijn gedrag te gaan doen.
* “Ik kan het anders gaan doen en ik denk erover na hoe.”
* Er ontstaat hoop op een positieve afloop.
* Men is klaar om binnen 30 dagen actie te gaan ondernemen.

Fase 4 – Actie (action)
In deze fase onderneemt iemand actie om ook echt (iets) te veranderen.
* “Ik pak mijn verantwoordelijkheid en verander mijn gedrag of gewoontes waardoor ik een beter resultaat ga krijgen.”
* De verandering is gaande. Men ondergaat de verandering en experimenteert met wat werkt en wat niet.
* Het is belangrijk om in het begin kleine haalbare stappen te maken waarmee direct vooruitgang geboekt kan worden.

Fase 5 – Volhouden (maintenance)
Nieuw gedrag moet een gewoonte gaan worden ander bestaat het risico van een terugval.
In deze fase moet men het nieuwe gedrag volhouden en integreren met andere activiteiten.

* “Ik wil het volhouden want ik zie dat het werkt.”
* Men verplicht zichzelf om het nieuwe gedrag, of de nieuwe gewoonte, vol te houden.
* Belangrijk is dat men zichzelf blijft belonen voor het nieuwe gedrag, en blijft focussen op het positieve resultaat, anders bestaat het risico op een terugval.

Terugval
Het is niet ongebruikelijk dat iemand 2 stappen vooruit maakt en daarna weer 1 stap terug, of dat men het bereikte resultaat niet (volledig) kan vasthouden.
Een terugval kan dus onderdeel uitmaken van het veranderproces. Gebeurt dit, dan kan het gehele proces, of een gedeelte daarvan, weer worden doorlopen.

Je ziet het, gedragsverandering is absoluut mogelijk maar het is wel goed je goed voor te bereiden op situaties die zich (kunnen) voordoen.
Hoe ga je hier mee om? Door je goed voor te bereiden en door het echt te willen is de kans op slagen wel groot!
Bij In Balans kunnen wij jou hierin uiteraard ondersteunen.

 
Contact Nieuwsbrieven
Betalingsvoorwaarden Privacy
Een klacht? Onze winkel
logo nvd smallLogo KP youtubeiconlinkediniconfooterfacebookiconfootertwittericon
 K.v.K nr: 50331434
Copyright In Balans 2017
In Balans voedingscheck !!